Angielski

Mniej obszerna wersja tego artykułu ukazała się również na portalu wspinanie.pl.

Szwajcaria Centralna to prawdziwy raj dla miłośników wspinaczki w doskonałej jakości granicie. Choć wielu polskich alpinistów częściej kieruje swoje kroki w stronę Chamonix, rejony takie jak Salbitschijen, Furka czy Grimsel oferują wspinanie światowej klasy, często z krótszym podejściem i mniejszymi tłumami. W tym cyklu przyjrzymy się bliżej tym trzem rejonom. Zaczynamy od absolutnej perły – masywu Salbitschijen.

Salbitschijen – Granitowa Twierdza

Masyw Salbitschijen, położony w kantonie Uri, w rejonie Göscheneralp, to zyskujący na popularności i niezwykle ceniony rejon granitowy w Europie. Jego charakterystyczne iglice i turnie przyciągają wspinaczy spragnionych długich, litych dróg, wspaniałego tarcia i powietrznych grani.

Dojazd, baza wypadowa i noclegi

Aby dotrzeć pod Salbit, mamy dwie główne opcje:

Samochodem: Göschenen leży około 1000 km od zachodniej granicy Polski (ok. 10-11 godzin jazdy).
Samolotem i pociągiem: Lot do Zurychu (ok. 100 km od rejonu), stamtąd bezpośredni pociąg do Göschenen, a na koniec autobus (PostAuto) w kierunku Göscheneralp.

Punktem startowym podejść jest parking Ulmi (Abzweigung Salbit) na wysokości ok. 1195 m n.p.m.

Centralnym punktem dla wspinaczy operujących w masywie jest Salbithütte (2105 m n.p.m.), do której dociera się pokonując około 900 metrów przewyższenia od drogi z doliny Göscheneralp. Schronisko to znajduje się po południowo-wschodniej stronie masywu i jest idealnym punktem startowym dla dróg na południowej ścianie oraz wschodniej grani.

Dla dróg po stronie zachodniej, idealnym punktem jest Salbitschijenbiwak (2400 m n.p.m.). Warto pamiętać, że rozbijanie namiotów "na dziko" w tym rejonie jest zabronione. Dopuszczalne jest jedynie biwakowanie od zmierzchu do świtu (tzw. bivi) powyżej linii drzew. Mimo to, z uwagi na komfort i logistykę, większość zespołów decyduje się na korzystanie z oficjalnych miejsc noclegowych.

Legendarne Granie

Granie Salbitschijen to cele bardzo poważne, z których wycof jest często skomplikowany. Nie należy ich porównywać ze standardowymi tatrzańskimi graniówkami – wymagają świetnego obycia z liną, szybkiego poruszania się w terenie wysokogórskim i sprawnego osadzania własnej asekuracji.

Ostgrat (Grań Wschodnia): Najłatwiejsza z wielkiej trójki, choć nadal długa i wymagająca. Oferuje około 18 wyciągów wspinania w trudnościach od 2a do 5a (obligatoryjnie 4c). To świetne wprowadzenie w charakter grani masywu.
Südgrat (Grań Południowa): Powszechnie uznawana za jedną z najpiękniejszych granitowych grani w całych Alpach. To 18 wyciągów (plus zjazdy) litej skały w dużej ekspozycji (trudności 5c, 5a+ obl.). Grań tę można urozmaicić:

W szczególności wiosną: Startując 4-wyciągową, płytową drogą Takala (5b, 5a obl.), co pozwala ominąć nieprzyjemne podejście zaśnieżonym kuluarem.
Super Südgrat: kończąc wspinanie poprzez Direkte Südwand (6a, 5c+ obl.), otrzymujemy tzw. Super Südgrat – fantastyczną i ciągową linię.

Westgrat (Grań Zachodnia): Najdłuższa, najpoważniejsza i najtrudniejsza grań masywu (6b/A1 lub 7a, 5c+ obl.). Składa się z około 36 wyciągów prowadzących przez pięć kolejnych turni, wymaga więc również paru zjazdów. Wymaga wyśmienitej kondycji, doświadczenia w operacjach sprzętowych i daje długi dzień (a często i powrót po zmroku).

Wyzwaniem dla najsilniejszych zespołów jest pokonanie wszystkich trzech grani w 24 godziny.

Wspinanie na turniach i głównej ścianach masywu

Ekspozycja i lita skała na graniach Salbitu

Oprócz słynnych grani, każda z turni i wierzchołków Salbitschijen (np. Zwillingsturm, Erste Turm, Gemsplanggenstock) oferuje wspaniałe drogi wielowyciągowe na ścianach bocznych.

Zdecydowanie polecam:

Na ścianie Zwillingsturm:
- Niedermann–Anderrüthi (5c, 5b obl.) – wielki klasyk z pięknymi rysami.
- Jimmy (6b+, 6a+ obl.) – propozycja braci Rémy dla szukających większych trudności.

Na Pierwszej Turni (Erste Turm):
- Geier (6a+, 6a obl.)
- Eagle Eye (6c+, 6b+ obl.) – krótsza, ale wymagająca linia.
Na Południowej Ścianie Głównego Wierzchołka (Hauptgipfel):
- Clog & Stock (6b+, 6a obl.) – przepiękna linia o zróżnicowanym charakterze, jeden z wielkich klasyków rejonu.
- Villiger (6a+, 5c+ obl.) – kolejny absolutny klasyk, oferujący bardzo urozmaicone wspinanie.
Na Gemsplanggen (bliżej schroniska):
- Incredible (6a, 5c+ obl.) – nazwa mówi sama za siebie, wspaniałe wspinanie płytowo-rysowe.

Charakter wspinania i wyceny

Warto również wspomnieć o charakterze wycen na Salbicie. Dla wielu wspinaczy przyzwyczajonych do nowoczesnych, sportowych rejonów czy wspinaczki skałkowej, tutejsze cyfry mogą okazać się dość wymagające nawet w porównaniu do tych z Chamonix. Drogi często wyceniane są rzetelnie i nie wybaczają braków w technice płytowej czy umiejętności klinowania w rysach. Z tego powodu, podczas pierwszej wizyty w masywie, zdecydowanie zaleca się wybór dróg o stopień lub dwa łatwiejszych niż nasz standardowy poziom "on-sight", aby spokojnie zapoznać się z tutejszą specyfiką skały.

Z drugiej strony, mimo imponującego alpejskiego otoczenia, odnajdywanie dróg należy do dość łatwych. Podobnie jak w wielu innych miejscach w Szwajcarii, nazwy dróg są bardzo często czytelnie namalowane na skale u samej podstawy ściany. Znacznie ułatwia to bezstresowy start i minimalizuje ryzyko wejścia w nieodpowiednią linię.

Sprzęt i Przewodniki

Wspinanie na Salbicie ma charakter alpejski. Nawet jeśli stanowiska są przygotowane, a kluczowe miejsca obite, to na większość dróg niezbędny jest pełny zestaw kości i friendów (często z dublowaniem najpopularniejszych rozmiarów). Przewodniki podają zwykle co należy zabrać.

Planując wyjazd, warto zaopatrzyć się w odpowiednie przewodniki:

"Salbit erleben!" (wydawnictwo Filidor) – to absolutna biblia dla tego rejonu, zawierająca szczegółowe, aktualne topo ze schematami asekuracji.
Dreams of Switzerland – zawiera wybór najpiękniejszych dróg w trudnościach od 4c do 6b w Szwajcarii centralnej
Schweiz Plaisir Ost oraz Schweiz Extrem Ost (wyd. Filidor) – popularne przewodniki serii "Plaisir" (drogi do 6b/6c) oraz "Extrem" (trudniejsze klasyki), które obejmują swoimi tomami m.in. Salbitschijen i są niezłą alternatywą, jeśli planujemy wizyty także w innych częściach wschodniej Szwajcarii.
Uri Excellence – świetny wybór dróg dla kantonu Uri (obejmuje też Furkę i Göschenen oraz rejony wapienne w Uri).
SAC Route Portal – doskonałe cyfrowe źródło informacji dostępne dla członków SAC - Swiss Alpine Clubs.

Salbitschijen to idealne miejsce dla wspinaczy szukających alpejskiej przygody w litej skale. Jeśli jednak szukasz w tej samej dolinie czegoś o wiele bardziej rekreacyjnego (charakter "Plaisir"), koniecznie sprawdź rejon sąsiedniego schroniska Bergseehütte. Oferuje on słoneczne, doskonale obite i przystępniejsze drogi w równie świetnym granicie – idealne na rozwspin. Opowiemy o nim w jednym z kolejnych artykułów!